Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
  ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ   ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΒΛΑΒΩΝ DNA ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Τα κύτταρα των οργανισμών βρίσκονται κάτω από διαρκή κίνδυνο αλλοιώσεων του DNA οι οποίες προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες αλλά και από παραπροϊόντα του φυσιολογικού μεταβολισμού. Ο κίνδυνος έγκειται στο γεγονός πως οι βλάβες στο DNA συμβάλλουν σημαντικά στη δημιουργία όγκων και κακοηθειών. Για το λόγο αυτό η ζωή στη Γη έχει εξελιχθεί έτσι ώστε να αντιμετωπίζει τόσο μεταβολικές αλλά και εξωτερικές πηγές παραγόντων που αλλοιώνουν το DNA μέσω της ανάπτυξης εκλεπτυσμένων μηχανισμών που ανιχνεύουν και επιδιορθώνουν τις βλάβες στο DNA. Τα ωοκύτταρα παραμένουν αδρανή εντός της ωοθήκης για πολλά έτη (έως και 50 στον άνθρωπο), με συνέπεια να βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο συσσώρευσης γενετικών βλαβών για δεκαετίες. Η αδυναμία αντιμετώπισης βλαβών του DNA στα ωοκύτταρα θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές ανωμαλίες στο έμβρυο με τον επιπλέον κίνδυνο δυσλειτουργιών στην κύηση με επιπτώσεις στη μητέρα αλλά και της μετάδοσής των αλλοιώσεων του DNA στις επόμενες γενιές επιτρέποντας έτσι την εμφάνιση κληρονομικών ασθενειών. Θα ήταν επομένως αναμενόμενο πως η ικανή αντιμετώπιση βλαβών στο DNA αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες των ωοκυττάρων.

Ωοκύτταρα - τα μοναδικά φυσιολογικά κύτταρα χωρίς μηχανισμό αντιμετώπισης βλαβών DNA

ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ

Το ωοκύτταρο φαίνεται να είναι το μοναδικό φυσιολογικό κύτταρο από όπου απουσιάζει ένας από τους βασικότερους μηχανισμούς αντιμετώπισης βλαβών του DNA.

Από την έρευνα του επίκουρου καθηγητή του τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, διαπιστώνεται πως στα ωοκύτταρα δυσλειτουργούν οι πρωτεϊνικοί παράγοντες ΑΤΜ, Chk1 και Cdc25. Στα υπόλοιπα φυσιολογικά κύτταρα οι παράγοντες αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη διακοπή του κυτταρικού κύκλου σε περίπτωση βλάβης του DNA έως ότου επιδιορθωθεί η βλάβη ώστε κύτταρα με αλλοιώσεις να μην πολλαπλασιάζονται με τον κίνδυνο να οδηγήσουν σε ογκογένεση.

Τα ώριμα ωοκύτταρα, αντίθετα αδυνατούν να διακόψουν τον κυτταρικό τους κύκλο μετά την εμφάνιση βλαβών του DNA. Η αδυναμία αυτή καθιστά τα ωοκύτταρα εξόχως ευαίσθητα σε τοξικές και περιβαλλοντικές προσβολές που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τη γενετική τους σύσταση. Το φαινόμενο αυτό ενδέχεται να έχει κρίσιμες επιπτώσεις στη γονιμότητα, κυρίως των γυναικών μεγάλης αναπαραγωγικής ηλικίας και να εξηγεί σε σημαντικό βαθμό τη δραματική αύξηση της εμφάνισης χρωμοσωμικών ανωμαλιών στα έμβρυα μητέρων μεγάλης ηλικίας.

Η αναγνώριση της ιδιαιτερότητας των ωοκυττάρων, της αδυναμίας τους, δηλαδή, να μην αντιμετωπίζουν επιτυχώς βλάβες του DNA, ανοίγει νέους ορίζοντες στη μελέτη των αιτιών υπογονιμότητας και στην ανακάλυψη μεθόδων και τεχνικών για την αντιμετώπισή τους.

Νέος Ερευνητής της Xρονιάς 2012, Society for Reproduction and Fertility

Η οργάνωση Society for Reproduction and Fertility είναι μία καταξιωμένη διεθνής οργάνωση στο χώρο της Αναπαραγωγικής Βιολογίας.

Η διάκριση από τη διεθνή αυτή οργάνωση που έδωσε στον επίκουρο καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Πέτρο Μαραγκό, τον τίτλο του «Νέου Ερευνητή της Χρονιάς 2012» είχε ως αφορμή δημοσίευση στο υψηλής απήχησης επιστημονικό περιοδικό Current Biology, με τίτλο: «Oocytes progress beyond prophase in the presence of DNA damage».

Επιπλέον, τον Αύγουστο του 2012, ο Δρ. Π. Μαραγκός τιμήθηκε από το Πανεπιστήμιο University College London (UCL) της Μεγάλης Βρετανίας με τον τίτλο Honorary Senior Lecturer.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Πέτρος Μαραγκός, Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Current Biology Publication Full Article Download